ΤΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Το πρώτο εργαστήριο δεξιοτήτων  μας για την Σχολική Χρονιά 2025-26  με τίτλο: “Το οικολογικό αποτύπωμα της διατροφής”

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ

 

Στην ενότητα: “Φροντίζω το Περιβάλλον-Οικολογία – Παγκόσμια και Τοπική Πολιτιστική Κληρονομιά”.

 

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα καλλιέργειας δεξιοτήτων εισάγει τα νήπια σε μια συλλογική δράση προβληματισμού, διαβούλευσης και εύρεσης λύσεων σχετικά με το καίριο περιβαλλοντικό ζήτημα των διαρκώς εξαντλούμενων φυσικών πόρων της Γης. Η σύνδεση της υγιεινής διατροφής με τη διατροφή που αφήνει στον πλανήτη μικρό οικολογικό αποτύπωμα είναι άμεση και οι σχετικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες για τα νήπια είναι σε αυτό το πλαίσιο της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης τους. Η διατροφή από την μικρότερη ηλικία έχει υψηλή αξία στην ζωή μας και καθορίζει το μέλλον μας, αλλά και το μέλλον του πλανήτη. Το οικολογικό αποτύπωμα είναι μια μέτρηση της επίδρασης των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον και συγκεκριμένα στους φυσικούς πόρους. Περιλαμβάνει την έκταση παραγωγικής γης, πόσιμου νερού και θάλασσας που απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών σε τροφή, ενέργεια, νερό και πρώτες ύλες. Επίσης, λαμβάνει υπόψη του τις εκπομπές ρύπων και την έκταση που χρειάζεται για την απόθεση των απορριμμάτων. Μέσω του προγράμματος καλλιεργούνται δεξιότητες μάθησης, κοινωνικής ζωής, στρατηγικής, πλάγιας σκέψης κ.ά.

 

«Το οικολογικό αποτύπωμα της διατροφής για το Νηπιαγωγείο» . Προβάλλουμε το εισαγωγικό βίντεο του Κ.Ε.ΠΕ.Α./Κ.Π.Ε. Πεταλούδων Ρόδου

https://www.youtube.com./watch?v=5aew7qOBd5k.

Τα παιδιά αποτυπώνουν τις πατούσες τους, έπειτα, συνεργάζονται για να κόψουν την εικόνα  της λυπημένης Γης και να την κολλήσουν σε ένα μεγάλο χαρτόνι κάνσον. Στο τέλος, κολλούν τις εμπλουτισμένες πια πατούσες τους γύρω από την εικόνα της λυπημένης Γης. Συζητούν γιατί νιώθει έτσι η Γη.

: «Τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε το οικολογικό μας αποτύπωμα στο σχολείο μας;». Πώς θα τη βοηθήσουμε; Θα γίνουμε σούπερ ήρωες! Ως προστάτες του πλανήτη μας η αποστολή μας θα είναι να μειώσουμε τα οικολογικά αποτυπώματα. Για να το πετύχουμε αυτό θα πρέπει να ενώσουμε τα χέρια μας σε μια κοινή προσπάθεια.

Δημιουργούμε νέα αποτυπώματα (περίγραμμα της παλάμης αυτή τη φορά) και μέσα τους ζωγραφίζουμε τις ενέργειες που καλούμαστε να κάνουμε για να βελτιώσουμε την κατάσταση. Τέλος, γύρω από την εικόνα της Γης κολλάμε τις δημιουργίες μας, ως μια υπόσχεσή μας ότι θα τη φροντίζουμε, θα την αγαπάμε και θα την προστατεύουμε.

 

«Μια μπανάνα ταξιδεύει…»  https://www.youtube.com./watch?v=LOPVj8PRejc

«Από τις φυτείες… στο τραπέζι μας» (παιχνίδι αλληλουχίας εικόνων με κάρτες). Καθόμαστε σε κύκλο και δείχνουμε στα νήπια μια μπανάνα. Τους ρωτάμε αν ξέρουν τι είναι και από πού προέρχεται, αν είναι υγιεινό να τρώμε μπανάνες, αν είναι καλύτερο να τις τρώμε φρέσκες (ωμές), αποξηραμένες σε συσκευασία, χυμό ή βρασμένες σε μια τεράστια ποικιλία συνταγών και εισάγουμε το θέμα του περιβάλλοντος:

• Ποιο είναι το οικολογικό αποτύπωμα της;
• Πόσο μεγάλο είναι ανάλογα με την προέλευση της;
• Γιατί συμβαίνει αυτό;
• Για το περιβάλλον τι είναι καλύτερο;

Μέσα από ένα παιχνίδι αλληλουχίας εικόνων θα ιχνηλατήσουμε το ταξίδι της μπανάνας. Χωρίζουμε τους μαθητές σε ομάδες (όσες είναι και οι φωτογραφίες ) και δίνουμε σε κάθε ομάδα από μία φωτογραφία. Ζητάμε να την δουν προσεκτικά και να καταλάβουν τι μας δείχνει (ερμηνεία εικόνας). Στη συνέχεια προσπαθούμε να συνθέσουμε όλοι μαζί με τη βοήθεια των εικόνων το ταξίδι της μπανάνας ως το τραπέζι μας.

 

.

«Βάλε τέλος στη σπατάλη τροφίμων»

https://www.youtube.com/watch?v=PCQPs2rSS98 και συζήτηση. Επικεντρωνόμαστε στις προτεινόμενες λύσεις. Αποφασίζουμε στο εξής:

• Να μην πετάμε στα σκουπίδια τρόφιμα που περίσσεψαν ή δεν μας αρέσουν και δεν θέλουμε να τα φάμε (από το δεκατιανό γεύμα στο πρωινό τμήμα, αλλά και από το μεσημεριανό μας στο ολοήμερο πρόγραμμα). Να το φυλάμε στο ταπεράκι μας, για να φάμε το υπόλοιπο κάποια στιγμή στο σπίτι ή να το δώσουμε σε κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας.
• Να δημιουργούμε λίστα με τα ψώνια από το supermarket, αφού ελέγξουμε τι υπάρχει ήδη από αυτά στο σπίτι μας.
• Να εντοπίζουμε την ημερομηνία λήξης στις συσκευασίες των προϊόντων. Έτσι, θα ξέρουμε αν πρέπει να αγοράσουμε ένα προϊόν που λήγει σε λίγες μέρες. Προλαβαίνουμε να το καταναλώσουμε ή θα το πετάξουμε στα σκουπίδια;

Τρόφιμα με μεγάλο ή μικρό οικολογικό αποτύπωμα

Εξοπλίζουμε το μαγαζάκι της τάξης με τις συσκευασίες προϊόντων. Λαμβάνοντας υπόψη τα παρακάτω στοιχεία, τα παιδιά πραγματοποιούν τις αγορές τους από το μαγαζάκι για να προετοιμάσουν ένα γεύμα για τον καλύτερό τους φίλο, επιλέγοντας προϊόντα με το μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα:

• Προέλευση προϊόντος (Σέρρες, Ελλάδα, Εξωτερικό).Τρώμε ντόπια ελληνικά προϊόντα
• Επεξεργασία προϊόντος: μηδενική (π.χ. φρέσκα χόρτα), βασική (π.χ. όσπρια),,μέγιστη (π.χ. μπισκότα, κέικ, κλπ.).
• Είδος συσκευασίας (χάρτινη, πλαστική, γυάλινη)-.Ανακύκλωση
• Εποχικότητα προϊόντων.
• Ημερομηνία λήξης προϊόντων.

 

 

 

 

Κανόνες συντήρησης και υγιεινής τροφίμων που η Νούλα, η εξυπνούλα, μας συμβουλεύει για τη σωστή αποθήκευση των τροφίμων, ενώ ένα ψυγείο μας αποκαλύπτει τα μυστικά του για τις διαφορετικές θερμοκρασίες στα ράφια του και παρέχει συμβουλές για το είδος των τροφίμων που τοποθετούμε σε αυτά, ώστε να διατηρείται η ασφάλεια και η υγιεινή τους. Έτσι, θα αποφύγουμε τη σπατάλη τροφίμων λόγω κακής συντήρησης.

«Κανόνες υγιεινής και συντήρησης τροφίμων», https://www.youtube.com/watch?v=gdiWSNcqWxs

 

Βασικές θεωρητικές έννοιες του οικολογικού αποτυπώματος

Το οικολογικό αποτύπωμα της διατροφής αναφέρεται στην επίδραση που έχει η παραγωγή, η επεξεργασία, η μεταφορά, η κατανάλωση και η διάθεση των τροφίμων στο περιβάλλον. Αυτή η επίδραση μπορεί να μετρηθεί με διάφορους τρόπους, όπως την κατανάλωση νερού, την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, την απώλεια βιοποικιλότητας και την επιβάρυνση του εδάφους συνυπολογίζοντας την έκταση που χρειάζεται για την απόθεση των απορριμμάτων.

Η παραγωγή τροφίμων είναι ένας από τους μεγαλύτερους παράγοντες που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή. Η κτηνοτροφία, για παράδειγμα, είναι υπεύθυνη για μεγάλο μέρος των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Επιπλέον, η διατροφή μας επηρεάζει την κατανάλωση νερού. Η παραγωγή τροφίμων απαιτεί μεγάλες ποσότητες νερού. Ακόμη και η διάθεση των τροφίμων συμβάλλει στο οικολογικό αποτύπωμα της διατροφής. Οι μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων τροφίμων που παράγονται κάθε χρόνο έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, καθώς προκαλούν την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου και την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων.

Το οικολογικό αποτύπωμα της διατροφής ως δείκτης εκτιμά τη συνολική ποσότητα φυσικών πόρων που απαιτούνται για να καλυφθούν οι διατροφικές ανάγκες ενός ατόμου (ή μιας ομάδας ατόμων), βάσει των διατροφικών τους προτιμήσεων. Αυτό περιλαμβάνει παράγοντες όπως η εποχικότητα των προϊόντων, ο τύπος της γεωργικής παραγωγής, η επεξεργασία των τροφίμων, η απόσταση που διανύεται για τη μεταφορά τους, ο τρόπος μαγειρέματος και πολλά άλλα. Η μονάδα μέτρησης του οικολογικού αποτυπώματος είναι το εκτάριο, το οποίο αντιστοιχεί σε 10 στρέμματα ή 10.000 τετραγωνικά μέτρα.

Αναλογικά με τον παγκόσμιο πληθυσμό, κάθε άτομο θα είχε στη διάθεσή του περίπου 2 εκτάρια γης, αλλά μόνο 1.7 εκτάρια είναι πραγματικά διαθέσιμα για χρήση. Με την αναμενόμενη αύξηση του πληθυσμού, σε 50 χρόνια η διαθέσιμη επιφάνεια γης ανά άτομο μπορεί να μειωθεί σε 1 εκτάριο. Το μέγεθος του αποτυπώματος διαφέρει ανάλογα με τη χώρα και τον τρόπο ζωής, με τον μέσο Ευρωπαίο να χρησιμοποιεί 4.97 εκτάρια. Αν όλοι οι άνθρωποι ζούσαν όπως οι Ευρωπαίοι, θα χρειαζόμασταν τρεις πλανήτες σαν τη Γη για να υποστηρίξουμε αυτόν τον τρόπο ζωής.